Beginnen met imkeren. Van eerste steek tot eerste honing.
Je wilt bijen. Dat is een prachtig plan, en ook een plan met vijftigduizend kleine meningen. In deze gids lees je wat het kost, hoeveel tijd het vraagt, welke kast je kiest, welke regels er gelden en waar je een cursus vindt bij jou in de buurt. Met een test, rekenhulpen en een jaarkalender. En af en toe een grap, want wie bijen houdt, moet tegen een prikje kunnen.
Is imkeren iets voor jou?
Imkeren is geen huisdier dat je af en toe aait. Een bijenvolk is een superorganisme van tienduizenden bijen dat in de zomer elke week aandacht vraagt, in de winter vooral met rust gelaten wil worden en je af en toe laat merken dat jij hier te gast bent. Het mooie: je hoeft geen held te zijn. Wel geduldig, nieuwsgierig en een beetje regelmatig.
Doe de test. Zeven vragen, eerlijk antwoorden. Niemand kijkt mee, behalve misschien een bij.
Wat kost beginnen met imkeren?
Het eerlijke antwoord: minder dan een motor, meer dan een goudvis. Een kast, bescherming, wat gereedschap, voer, varroamiddel en natuurlijk de bijen zelf. Met de rekenhulp hieronder stel je je eigen start samen. De prijzen zijn richtprijzen van voordelige imkerswinkels in Nederland en België (oktober 2026), tweedehands reken je ongeveer de helft.
Bekijk de berekening
Richtprijzen, gebaseerd op prijzen van Bijenloods, Bijenzaak, Bijenhof, Geller, La Tienda del Apicultor en Het Bijenhuis in oktober 2026. Bijen van een imker zijn een schatting: vraag het na in je vereniging. Prijzen wijzigen, dus reken het als een begroting, niet als offerte.
Hoeveel tijd kost het?
In de winter bijna niets: je bijen zitten in een tros en willen vooral niet gestoord worden. In het voorjaar en de zomer kijk je elke week, en in de zwermtijd (mei en juni) is één week overslaan precies de week dat je volk besluit te verhuizen naar de appelboom van de buren. Reken in je eerste jaar op ongeveer 40 tot 50 uur per volk. Een inspectie duurt als beginner al snel 45 minuten, na een jaar kun je het in een kwartier.
Tik op een maand in het jaarwiel en zie wat er die maand te doen is.
Mei
Kies een maand.
De dikte van de rand laat zien hoeveel tijd je per week per volk kwijt bent. Gemiddelden voor Nederland en België: een vroeg of laat voorjaar schuift alles een paar weken op.
Welke kast kies je?
Over kasten kunnen imkers langer discussiëren dan over het weer. Het goede nieuws: bijen wonen in alles, ook in een holle boom of een oude brievenbus. Voor jou als imker maakt de kast wel verschil: in gewicht, in prijs en vooral in de maat van de raampjes.
Gouden tip: kies de kast die je vereniging en je mentor gebruiken. Dan kun je raampjes ruilen, materiaal lenen en krijg je hulp van mensen die precies dezelfde kast hebben. Een verkeerde raammaat is een van de duurste beginnersfouten.
Wat heb je nodig?
Een complete uitrustingslijst, ingedeeld in wat je echt nodig hebt, wat handig is en wat kan wachten tot je tweede jaar. Vink aan wat je al hebt of wilt kopen: onderaan zie je het totaal. Deze browser onthoudt je vinkjes, en je kunt de lijst printen voor je bezoek aan de imkerswinkel.
Hoe kom je aan bijen?
Bijen bestel je niet even in de supermarkt. Gelukkig zijn er een paar goede routes, en de beste loopt bijna altijd via je lokale vereniging.
Aflegger van een imker
Een klein volk met een jonge koningin, gemaakt door een ervaren imker. Voor beginners de beste start: je weet waar het vandaan komt en hoe gezond het is. Vraag ernaar in je vereniging, liefst al in de winter. Later maak je ze zelf: zie Afleggers maken.
AanraderEen zwerm vangen
Gratis en spannend. Maar je weet niets over de gezondheid of het karakter, en een zwerm vangen van een hoge tak is geen klus voor je eerste dag. Ga eerst eens mee met een ervaren zwermvanger.
Met begeleidingEen volk overnemen
Van een imker die stopt of uitbreidt. Kijk samen in de kast: is er broed, is het volk rustig, is er tegen varroa behandeld? Een volk zonder broed of met veel doodliggende bijen laat je staan.
Kijk goedPakketbijen
In Amerika heel gewoon: een pakket bijen met een koningin in een kooitje. In Nederland nauwelijks te koop, en import van buiten de EU is aan strenge regels gebonden. Voor beginners hier geen logische keuze.
ZeldenEn de koningin?
De koningin bepaalt hoe je volk zich gedraagt. Haar dochters zijn rustig of fel, zwermen makkelijk of niet, en halen veel honing of weinig. Voor een beginner is een zachtaardig volk goud waard: je leert rustiger, je durft beter te kijken en je buren blijven vrienden. Heb je een fel volk, dan los je dat op met een nieuwe koningin, niet met een dikker imkerpak. Wanneer en hoe je dat doet, lees je in Koningin vervangen.
Bij Quality Queens telen we Buckfast-koninginnen uit eigen lijnen en uit geselecteerde lijnen van andere telers, gekozen op zachtaardigheid, rust op de raat en weinig zwermneiging. Bekijk de Buckfast-koninginnen of lees eerst Buckfast, Kaukasisch, Carnica of zwarte bij? en hoe je een koningin invoert.
Regels en verplichtingen
Imkeren is in Nederland vooral een hobby, maar niet helemaal regelloos. Dit moet je weten voordat de eerste bij je tuin in vliegt.
Sinds 2025 moet iedere imker zijn bijenvolken registreren, ook als hobby. Je vraagt een UBN aan voor de plek waar je volken op 1 februari staan. Dat kost rond de € 22 per locatie per jaar.
UBN voor bijen bij RVOEr is geen landelijke afstandsregel, maar sommige gemeenten hebben in hun APV regels voor bijen in de bebouwde kom. Even bellen voorkomt gedoe.
Zet het vlieggat weg van paden en terrassen. Een heg of schutting van een meter of twee vlak voor de kast laat de bijen meteen omhoog vliegen, over de hoofden heen. Zet een drinkbak in je eigen tuin, anders drinken ze uit het zwembad van de buren. En een potje honing doet wonderen.
Amerikaans vuilbroed, de kleine bijenkastkever en de tropilaelapsmijt moet je melden. Heb je een vermoeden, neem dan contact op met de bijengezondheidscoördinator van je vereniging; de NVWA stelt de diagnose.
Bijen en hommels bij de NVWADeze hoornaar jaagt op honingbijen en rukt op in Nederland en België. Zie je er een, meld hem dan.
Meldpunt Aziatische hoornaarAls lid van de NBV ben je verzekerd voor zaken die voortvloeien uit het bijen houden. Prettig als een bij toch eens de verkeerde buurman kiest.
Voordelen van het NBV-lidmaatschapWoon je in België? Daar registreer je je bijenvolken bij het FAVV. In Vlaanderen is KonVIB de koepel van de imkersverenigingen, met cursussen via de Bijenacademie en een vereniging in elke provincie. Zie registratie bij het FAVV en de Bijenacademie.
Allergisch? Een paar dikke steken hoort erbij: een rode, opgezwollen plek is een normale reactie. Krijg je na een steek klachten op een andere plek van je lichaam, zoals uitslag over je hele lijf, benauwdheid of duizeligheid, ga dan direct naar een arts. Twijfel je of je allergisch bent, overleg dan met je huisarts voordat je begint.
Vind een vereniging en cursus bij jou in de buurt
Dit is de belangrijkste stap van deze hele pagina. In Nederland zijn ongeveer 200 lokale imkersverenigingen van de NBV. Daar volg je de cursus, vind je een mentor, leen je een slinger, koop je je eerste volk en hoor je op de jaarvergadering de beste verhalen over zwermen in schoorstenen.
Vul je postcode of woonplaats in en zie welke verenigingen het dichtst bij jou zitten.
Je locatie blijft in je eigen browser: we slaan niets op.
Lijst met 193 lokale verenigingen van de NBV, gebaseerd op de verenigingskaart van de NBV (oktober 2026). Contactpersonen en actuele cursusdata staan op de pagina van elke vereniging. Locatie opzoeken via de PDOK Locatieserver van de overheid.
Kennismakingscursus
Een paar avonden en een praktijkles. Ideaal om te ontdekken of je het echt leuk vindt, voordat je een kast koopt.
Meer over de kennismakingscursusBasiscursus Imkeren
Een heel bijenseizoen theorie en praktijk, met een officieel NBV-diploma. Start meestal tussen januari en maart. Schrijf je dus in de herfst al in.
Meer over de basiscursusLandelijke Open Imkerijdagen
Elk jaar zetten imkers door het hele land hun bijenstal open. Kijk mee in een kast, proef honing en stel al je vragen. Gratis en zonder verplichtingen.
Open Imkerijdagen bij de NBVWaar koop je betaalbaar?
Je hoeft niet meteen alles nieuw te kopen. Een slinger leen je, een beroker vind je tweedehands en veel verenigingen kopen samen in. Hieronder een paar winkels die bij beginners in trek zijn, met wat ze goed maakt.
Pas op met oude raat. Koop nooit tweedehands raat of raampjes met was van een onbekende imker: de sporen van Amerikaans vuilbroed blijven jarenlang besmettelijk. Tweedehands kasten zijn prima, maar schrob ze goed en brand het hout van binnen uit met een gasbrander. Kunststof kasten maak je schoon met soda.
Zo bespaar je: kies een kast die veel imkers in je buurt gebruiken (dan vind je makkelijker tweedehands), begin met kunststof spaarkasten (licht en betaalbaar), leen de slinger in je eerste jaren, en koop geen honingpotten voordat er honing is. Dat laatste klinkt logisch, maar je zou versteld staan.
De tien grootste beginnersfouten
Iedere imker maakt ze. De slimme imker maakt ze bij iemand anders. Tik op een kaart voor de oplossing.
Je eerste jaar: zo ziet het eruit
Een realistisch eerste jaar, voor wie in de winter begint met de cursus.
- Herfst en winterInschrijven voor een cursus, lid worden van de vereniging, boeken lezen en filmpjes kijken. Vraag alvast naar een aflegger voor het voorjaar.
- Januari tot maartDe cursus start. Kies samen met je mentor een kast en een plek. Spullen kopen of lenen.
- April en meiMeekijken bij andere imkers en je eerste praktijklessen. Je eerste steek: welkom bij de club.
- Mei tot juliJe eigen volk komt. Je voert, kijkt elke week en ziet het groeien. Je herkent de koningin, eitjes, larven en gesloten broed.
- Augustus en septemberVarroa tellen en behandelen, wintervoer geven. Honing? Misschien een paar potjes, meestal nog niet.
- Oktober tot februariWinterrust. Je volk zit in een tros. Jij registreert je volken bij RVO, behandelt in december of januari tegen varroa en droomt van het voorjaar.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kost beginnen met imkeren?
Met twee volken, nieuwe kunststof kasten, een overall en een cursus kom je uit rond de 1.000 euro. Met tweedehands spullen, een geleende slinger en een zwerm kan het voor een paar honderd euro. Daarna kost het per jaar zo’n 50 tot 100 euro voor voer, varroamiddel en registratie, plus de contributie van je vereniging.
Hoeveel tijd kost een bijenvolk?
Reken in je eerste jaar op 40 tot 50 uur per volk. Van april tot en met augustus kijk je elke week, in de winter bijna niet. Na een jaar of twee gaat een inspectie veel sneller.
Mag ik bijen houden in mijn tuin?
In Nederland is er geen landelijke regel over afstanden, maar sommige gemeenten hebben regels in hun APV. Vraag het na bij je gemeente en bij je buren. Zet het vlieggat weg van paden en zorg voor een heg of schutting voor de kast, zodat de bijen meteen omhoog vliegen.
Moet ik mijn bijen registreren?
Ja. Sinds 2025 moet iedere imker, ook als hobby, zijn volken registreren bij RVO met een UBN voor de plek waar de volken op 1 februari staan. Dat kost rond de 22 euro per locatie per jaar. In België registreer je bij het FAVV.
Hoeveel honing levert een bijenvolk?
In het eerste jaar meestal weinig of niets: het volk is druk met groeien. Een goed volk levert daarna in Nederland gemiddeld 20 tot 40 kilo per jaar, in goede jaren en op goede plekken meer.
Hoe vaak word je gestoken?
Met een goed pak, rustige bewegingen en een zachtaardig volk zelden. Maar het gebeurt, vooral in het begin. De meeste imkers raken eraan gewend en reageren na verloop van tijd minder heftig.
Wat als ik allergisch ben voor bijensteken?
Een dikke, rode plek rond de steek is normaal. Krijg je klachten op andere plekken van je lichaam, zoals uitslag, benauwdheid of duizeligheid, ga dan direct naar een arts. Overleg bij twijfel met je huisarts voordat je met bijen begint.
Kan ik bijen houden op mijn balkon?
Het kan, maar het is niet ideaal: weinig ruimte om te werken, bijen die dicht langs je buren vliegen en een kast die je moeilijk weg kunt zetten. Veel verenigingen hebben een bijenstal of perceel waar je je volk mag zetten.
Wanneer kun je het beste beginnen?
Schrijf je in de herfst in voor een cursus, want die start meestal tussen januari en maart. Je eerste volk komt dan in mei of juni, als er dracht is en het volk kan groeien.
Welke bijenkast is het beste voor beginners?
De kast die je vereniging en je mentor gebruiken. In Nederland is dat meestal de spaarkast of simplex: die gebruiken hetzelfde raam. De kunststof spaarkast (Segeberger) is licht, betaalbaar en isoleert goed.
Welke bijen zijn het beste voor beginners?
Een zachtaardig, rustig volk dat weinig zwermt. Buckfastbijen staan daarom bekend, net als goed geselecteerde Carnica. Het karakter hangt vooral af van de koningin: een fel volk maak je rustig door de koningin te vervangen.
Samengevat
Begin met een kennismakings- of basiscursus bij een lokale vereniging. Die start meestal tussen januari en maart.
Reken op 40 tot 50 uur per volk in je eerste jaar, en op een paar honderd tot ongeveer duizend euro om te beginnen. Met twee volken leer je het snelst.
Kies de kast en raammaat die je vereniging gebruikt.
Haal je eerste volk via je vereniging, het liefst een aflegger met een jonge, zachtaardige koningin.
Registreer je volken bij RVO (peildatum 1 februari) en vraag bij je gemeente na of er regels zijn.
Varroa is je grootste vijand. Leer tellen en behandelen voordat je honing gaat oogsten.
Begrippen
De vaktermen uit deze gids op een rij. In de tekst kun je op een woord met een stippellijntje tikken voor de korte uitleg.
- Aflegger
- Klein, nieuw volk dat een imker maakt uit een sterk volk: een paar raampjes met bijen, broed en voer, met een jonge koningin.
- Amerikaans vuilbroed
- Zeer besmettelijke bacteriële broedziekte. De sporen blijven jarenlang actief. Er geldt een meldplicht.
- Beroker
- Blikje met een blaasbalg waarin je rook maakt. Rook maakt bijen rustiger tijdens het werk aan de kast.
- Broedkamer
- Het deel van de kast waar de koningin legt en de jonge bijen opgroeien.
- Honingkamer
- Bak bovenop de broedkamer, meestal gescheiden door een moerrooster, waarin de bijen honing opslaan die jij mag oogsten.
- Kastbeitel
- Platte metalen hefboom om bakken en raampjes los te maken, want bijen plakken alles vast met propolis.
- Kunstraat
- Dun vel bijenwas met een celpatroon erin. De bijen bouwen er hun raat op uit.
- Moerdop
- Grote, eikelvormige cel waarin een nieuwe koningin opgroeit. In het voorjaar vaak een teken dat het volk wil zwermen.
- Moerrooster
- Rooster met openingen waar werksters wel doorheen kunnen, maar de grotere koningin niet. Zo blijft het broed in de broedkamer.
- Raammaat
- De afmetingen van de raampjes in een kast. Kasten met dezelfde raammaat kun je onderling uitwisselen.
- Slinger
- Centrifuge waarin je de raampjes ronddraait, zodat de honing eruit vliegt zonder dat de raat kapotgaat.
- Spaarkast
- De meest gebruikte kast in Nederland, met lichte bakken en het simplexraam: dezelfde raampjes als de simplexkast. Er is ook een kunststof versie (Segeberger).
- Tros
- Dichte bol bijen waarin het volk de winter doorkomt. Door te trillen met hun vliegspieren houden ze het in het midden warm.
- UBN
- Uniek bedrijfsnummer van RVO. Ook hobby-imkers registreren hiermee de plek waar hun volken op 1 februari staan.
- Varroamijt
- Kleine mijt die zich voedt met bijen en virussen overbrengt. Zonder behandeling sterven de meeste volken binnen twee tot drie jaar.
- Vlieggat
- De ingang van de kast, onderaan bij de bodem.
- Zwerm
- Groep bijen die met de oude koningin de kast verlaat om ergens anders opnieuw te beginnen. Zo vermenigvuldigen bijenvolken zich.
- Zwermtijd
- Ongeveer eind april tot eind juni: de periode waarin volken het meest geneigd zijn te zwermen.
Bronnen
- Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV): Imker worden?, Lokale verenigingen, Veelgestelde vragen en de brochure Hoe word je imker?
- RVO: UBN voor bijen en hommels. NVWA: Administratieve verplichtingen bij het houden van bijen.
- Wageningen University & Research, Nationaal Referentie Laboratorium voor Bijenziekten: draaiboek en meldplicht Amerikaans vuilbroed.
- KonVIB, Koninklijke Vlaamse Imkersbond: konvib.be.
- Mississippi State University Extension: Beginning Beekeeping, over veelgemaakte fouten in het eerste seizoen.
- Internationale beginnersgidsen over tijd, kosten en eerste-jaarsfouten, onder meer Beekeeping Like A Girl en iBeekeeper.
- Prijzen: webshops van Het Bijenhuis en andere imkerswinkels, oktober 2026.
Deze gids is met zorg samengesteld uit bovenstaande bronnen en onze eigen praktijk. Regels en prijzen veranderen: controleer actuele informatie bij RVO, NVWA, de NBV en je lokale vereniging. Vragen? Neem contact op via qualityqueens.nl.
© 2026 Quality Queens · qualityqueens.nl. Tekst, tekeningen en interactieve onderdelen zijn eigendom van Quality Queens en mogen niet zonder toestemming worden overgenomen. Delen met een link is van harte welkom.