De methode Demaree. Zwermen voorkomen zonder je volk te splitsen.
Je scheidt de koningin van haar open broed, maar binnen dezelfde kast. Het volk denkt dat het gezwermd heeft, de zwermdrang verdwijnt en je houdt al je bijen bij elkaar voor de honing. Hier lees je waar de methode vandaan komt, hoe je hem stap voor stap uitvoert en wanneer hij wel en niet werkt, in welke kast je ook imkert. Met een filmpje, een kastbouwer, een planner en een keuzehulp.
Een idee uit Kentucky
George Whitfield Demaree (1832–1915) was een imker uit Kentucky, in de Verenigde Staten. Hij schreef in het American Bee Journal, het grote Amerikaanse imkerblad van die tijd. Wat hem stoorde, was dat de bekende manieren om zwermen te voorkomen allemaal neerkwamen op het splitsen van het volk. Volgens hem waren methodes waarvoor je twee of meer kasten nodig had “not worthy of a thought”: het denken niet waard.
Zijn oplossing was eenvoudig: houd het volk in één kast, maar scheid de koningin van het open broed met een moerrooster. Tik op een jaartal voor het verhaal.
Waarom het werkt
Een volk komt in zwermstemming als het broednest vol raakt en er veel jonge bijen zijn die te weinig werk hebben. Met Demaree verdeel je het volk in twee groepen, binnen dezelfde kast. De jonge bijen blijven bij het open broed, de vliegbijen gaan naar de koningin en het vlieggat. Het voelt voor het volk alsof het gezwermd heeft. Kies hieronder voor of na.
Ruimte voor de koningin
Onderin krijgt ze een bijna lege broedkamer. Ze kan weer volop leggen, en een koningin die veel ruimte heeft, voelt geen reden om te vertrekken.
Werk voor de jonge bijen
Boven zorgen de voedsterbijen voor het open broed. Onder bouwen ze raat en voeren ze het nieuwe broed. Niemand zit zonder werk.
Afstand tot de koningin
Tussen de koningin en het broed boven zitten een moerrooster en de honingkamer. Haar feromonen komen daar minder goed aan. De bijen boven bouwen dan redcellen, en die breek je weg.
Stap voor stap, in elke kast
De methode werkt in elke kast met losse bakken: spaarkast, simplex of Dadant Blatt. Je hebt een extra broedkamer nodig met uitgebouwde raat of kunstraat, en een moerrooster. Bekijk eerst het filmpje, of klik daaronder in je eigen tempo door de stappen.
Liever in je eigen tempo? Klik hieronder door de stappen.
Zijn er al moerdoppen? Breek ze weg. Staan er zwermcellen met een eitje of larve in het volk, dan breek je ze bij het omzetten allemaal weg, boven én onder. Schud de bijen van de ramen, anders mis je er een. Zijn de cellen al gesloten, dan is het te laat voor Demaree: de voorzwerm kan elk moment vertrekken. Maak dan liever een kunstzwerm, zie Zwermverhindering.
Demaree-planner
Kies de dag waarop je de kast omzet en wat je met de bovenste bak wilt. De planner zet alle controles op een rij.
Gemiddelden voor Nederland. Koud weer of weinig dracht schuift alles een paar dagen op. Een koningin die na vier weken nog niet legt, wordt meestal niets meer.
Varianten
Sinds 1892 hebben imkers de methode op allerlei manieren aangepast. Dit zijn de bekendste. Kies een variant.
Voordelen en nadelen
Demaree is geen methode voor elke imker en elk volk. Zet de voor- en nadelen naast elkaar.
Voordelen
- Je houdt één sterk volk, met al zijn vliegbijen: goed voor de honingoogst.
- Je hebt geen extra bodem, dak of standplaats nodig: alleen een extra broedkamer en een moerrooster.
- Je raakt geen bijen kwijt door terugvliegen, zoals bij een aflegger op dezelfde stand.
- De koningin krijgt een vrije broedkamer, en je vernieuwt meteen een bak raat.
- Bovenin kun je, als je wilt, een nieuwe koningin laten opkweken in een moergoed volk.
Nadelen
- De kast wordt hoog en zwaar. Er is flink wat tilwerk.
- Je moet de koningin kunnen vinden.
- Op dag 7 tot 9 moet je terug om elke redcel boven weg te breken. Eén gemiste cel kan een zwerm geven.
- Het werkt het best vóórdat er zwermcellen zijn. Met gesloten cellen is het te laat.
- Je krijgt er geen extra volk bij, tenzij je een variant kiest.
Demaree past goed bij sterke, productieve volken die je bij elkaar wilt houden voor de honingoogst. Werk je met een zwermtrage lijn en jonge koninginnen, dan heb je hem minder vaak nodig.
Past Demaree bij jou?
Vier vragen, en je weet of Demaree het beste past, of een andere methode.
Demaree en varroa
Met Demaree verhuist al het open broed naar boven, en de mijten in dat broed gaan mee. Werksters lopen gewoon door het moerrooster heen, dus de mijten verspreiden zich daarna weer door het hele volk. De koningin blijft onderin leggen, dus het volk wordt niet broedloos: Demaree is daarom geen varroabehandeling. Je kunt hem wel slim combineren.
Bouwraam onderin
Hang in de nieuwe broedkamer een bouwraam. De bijen bouwen er darrenraat in, en de mijten kruipen graag in darrenbroed. Snijd het gesloten darrenbroed eruit.
Tellen blijft nodig
Tel de mijten zoals altijd, in het voorjaar en na de laatste oogst. Behandel na de oogst met een toegelaten middel volgens de bijsluiter.
Variant met koningin
Laat je boven een nieuwe koningin opkweken, dan is die bak een tijd broedloos. Wil je die bak later niet slingeren, dan is dat een goed moment om hem te behandelen, met een toegelaten middel volgens de bijsluiter. Lees meer in Varroa, het hele verhaal.
Zes veelgemaakte fouten
Tik op een kaart voor de oplossing.
Veelgestelde vragen
Wat is de methode Demaree?
Een manier om zwermen te voorkomen zonder het volk te splitsen. Je zet de koningin onderin op een bijna lege broedkamer, daarop een moerrooster en de honingkamers, en bovenop de oude broedkamer met het open broed. De jonge bijen blijven bij het broed, de vliegbijen bij de koningin, en het volk gedraagt zich alsof het gezwermd heeft.
Wanneer pas je Demaree toe?
In Nederland meestal eind april of in mei, als een sterk volk zijn broedkamer helemaal vol heeft en het zwermseizoen begint. Het werkt het best voordat er zwermcellen met larven zijn.
Kan het ook als er al zwermcellen zijn?
Met open cellen waarin een eitje of larve ligt wel, als je bij het omzetten alle moerdoppen wegbreekt, boven en onder. Zijn de cellen al gesloten, dan is het te laat: de voorzwerm kan elk moment vertrekken. Maak dan een kunstzwerm.
Waarom moet ik na een week terug?
Boven zit open broed zonder koningin. Daar bouwen de bijen redcellen op jonge larven. Na 7 tot 9 dagen breek je die allemaal weg. Daarna zijn er boven geen larven meer die jong genoeg zijn om een koningin van te maken.
Heb ik twee moerroosters nodig?
Eén is genoeg. Een tweede moerrooster tussen de honingkamer en de bovenste bak geeft extra zekerheid: loopt er boven toch een koningin uit, dan kan ze niet naar beneden.
Wat doe je na drie weken met de bovenste bak?
Al het werksterbroed is dan uitgelopen en de bijen vullen de bak met honing. Je kunt hem behandelen als honingkamer, of de oudste, donkerste raten eruit halen om je raat te vernieuwen.
Werkt Demaree ook in een Dadant-kast?
Ja. Omdat de broedramen bij Dadant niet in de honingkamer passen, zet je de oude broedbak in zijn geheel bovenop. De stapel wordt dan wel hoog.
Levert Demaree minder honing op?
Meestal juist niet. Het volk blijft bij elkaar en houdt al zijn vliegbijen, terwijl een gesplitst of gezwermd volk een groot deel van zijn haalbijen kwijt is.
Samengevat
George Demaree beschreef de methode in 1892: houd het volk in één kast, maar scheid de koningin van het open broed.
Onderin: de koningin op één raam gesloten broed, aangevuld met raat of kunstraat. Daarop een moerrooster en de honingkamers. Bovenop: de oude broedkamer met het open broed.
De jonge bijen blijven bij het broed, de vliegbijen bij de koningin. Voor het volk voelt het alsof het gezwermd heeft, en de zwermdrang verdwijnt.
Breek bij het omzetten moerdoppen weg als die er zijn, en op dag 7 tot 9 alle redcellen in de bovenste bak.
Na drie weken is het broed boven uitgelopen en wordt die bak een honingkamer.
Het werkt het best vóórdat er zwermcellen zijn. Zijn de cellen al gesloten, maak dan een kunstzwerm.
Een koningin die minder zwermt
Demaree helpt een sterk volk door het zwermseizoen. Nog beter is een volk dat weinig zin heeft om te zwermen. Bij Quality Queens telen we Buckfast- en Kaukasische koninginnen die geselecteerd zijn op weinig zwermneiging, zachtaardigheid en rust op de raat.
Lees ook
Meer imkerkennis uit onze eigen praktijk.
Begrippen
In de tekst kun je op een woord met een stippellijntje tikken voor de korte uitleg.
- Broedkamer
- De bak waarin de koningin legt en het broed zit. Bij Demaree zet je er een tweede, lege broedkamer onder.
- Feromonen
- Geurstoffen waarmee bijen elkaar iets laten weten. Aan de feromonen van de koningin merkt het volk dat ze er is.
- Honingkamer
- Bak boven het moerrooster waarin de bijen honing opslaan.
- Krantenmethode
- Twee volken of bakken verenigen met een vel krantenpapier ertussen. De bijen knagen het langzaam weg en wennen zo aan elkaars geur.
- Kunstraat
- Plaat van bijenwas met de vorm van de cellen erin, waarop de bijen hun raat bouwen.
- Kunstzwerm
- De oude koningin met een flink deel van de bijen in een nieuwe kast op kunstraat, zonder broed. Bootst een natuurlijke zwerm na.
- Methode Demaree
- Zwermverhindering waarbij je de koningin onderin zet en het open broed bovenop de honingkamers, gescheiden door een moerrooster.
- Moerrooster
- Rooster waar werksters wel doorheen kunnen en de koningin niet. Houdt de koningin in de onderste bak.
- Redcel
- Moerdop die een volk zonder koningin bouwt over een jonge werksterlarve, meestal midden in de raat. Ook wel noodcel genoemd.
- Speeldop
- Leeg bekertje aan de onderrand van de raat. Normaal in het voorjaar; pas met een eitje of larve erin wordt het een zwermcel.
- Tussenbord
- Plank tussen twee bakken, vaak met een eigen vlieggat. Zo kan een jonge koningin in de bovenste bak uitvliegen om te paren.
- Vliegbijen
- Oudere werksters die buiten nectar, stuifmeel en water halen. Ze onthouden waar het vlieggat is.
- Voedsterbijen
- Jonge werksters die de larven voeren. Ze blijven graag bij het open broed.
- Zwermcel
- Moerdop die het volk bouwt om te zwermen, meestal aan de onderrand of zijkant van de raat.
- Zwermstemming
- Het moment dat een volk heeft besloten te zwermen: er liggen eitjes of larven in moerdoppen.
Bronnen
- Demaree, G.W. (1892). How to prevent swarming. American Bee Journal, p. 545. Eerder, in 1884 (p. 619), beschreef hij een systeem met twee kasten.
- Wedmore, E.B. (1932). A Manual of Beekeeping. Edward Arnold, Londen. Beschrijft varianten van de methode.
- Dave Cushman’s Beekeeping and Bee Breeding website: Demareeing, a manipulation method, met aanvullingen van Roger Patterson.
- Hamdan, K. (Apeldoorn). Swarm prevention by Demaree method.
- Winston, M.L. (1987). The Biology of the Honey Bee. Harvard University Press. Over zwermen en de taakverdeling tussen jonge en oude bijen.
Aangevuld met de gangbare praktijk in Nederlandse imkersverenigingen en onze eigen ervaring als teler. Vragen? Neem contact op via qualityqueens.nl.
© 2026 Quality Queens · qualityqueens.nl. Tekst, tekeningen en interactieve onderdelen zijn eigendom van Quality Queens en mogen niet zonder toestemming worden overgenomen. Delen met een link is van harte welkom.