Spirulina is een lintvormige alg van warm ondiep water, die behoort tot de familie van de cyanobacteriën, ook wel “blauwalgen” genoemd.
Spirulina wordt gekweekt om zijn gezondheids- en voedingsvoordelen. Zoals alle fotosynthetische algen, heeft spirulina pigmenten, waaronder chlorofyl en fycocyanine. De rijkdom aan voedingsstoffen is opmerkelijk, waardoor voedingstekorten worden vermeden.
Spirulina is een opmerkelijke bron van eiwitten en aminozuren. Het bevat betacaroteen en vele vitamines: A, C, D, E, K en de familie van B-vitamines, waaronder vitamine B9.
Spirulina bevat veel mineralen zoals magnesium, fosfor, mangaan, kalium, calcium en zink.
Het voeren van honingbijen met spirulina-patties: een “nieuw” perspectief op bijengezondheid
In de laatste jaren groeit de interesse onder imkers voor innovatieve voedermethoden die de gezondheid van bijenkolonies kunnen verbeteren. Eén van de opvallendste trends van de laatste tijd is het gebruik van spirulina — een blauwgroene microalge rijk aan eiwitten, vitaminen, mineralen en antioxidanten — als voedingssupplement in bijenvoeding. Terwijl traditionele voeding voor bijen bestaat uit nectar en pollen, tonen recente wetenschappelijke studies aan dat microalgen zoals spirulina als bijenvoeding een positieve rol kan spelen bij immuniteit, levensduur en weerstand tegen ziekteverwekkers van honingbijen. ScienceDirect
In dit wat langere artikel ga ik wat dieper in op:
- Wat spirulina precies is en waarom het interessant kan zijn voor bijenvoeding;
- Wat recente onderzoeken laten zien over de effecten van spirulina op bijen;
- Hoe je spirulina effectief kunt verwerken in patties;
- Praktische aanbevelingen voor imkers;
- Mogelijke risico’s en kanttekeningen.
1. Wat is spirulina en waarom is het relevant voor bijen?
Spirulina is een soort cyanobacterie (blauwgroene alg) die van nature voorkomt in warm, alkalisch water. Het staat bekend als een van de meest voedzame microalgen ter wereld met een uitzonderlijk profiel van eiwitten, essentiële aminozuren, vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen zoals antioxidanten. Orthokennis
Hier kun je zien waarom de alg spirulina heet. De blauw/groene algen groeien in lange, spiraalvormige strengen. Spirulina is geen nieuwe ontdekking; het wordt al eeuwenlang geconsumeerd door verschillende culturen in verschillende delen van de wereld. Oorspronkelijk werd spirulina geoogst uit natuurlijke bronnen zoals meren en vijvers in Afrika en Midden-Amerika, waar het van nature voorkwam.
In de afgelopen decennia heeft de groeiende vraag naar spirulina geleid tot de ontwikkeling van gecontroleerde kwekerijen en productiefaciliteiten over de hele wereld. Tegenwoordig wordt spirulina op grote schaal gekweekt in speciale vijvers of tanks, waar de omstandigheden optimaal zijn voor de groei en oogst van deze waardevolle alg.
Voor mensen is spirulina al langer enorm populair als superfood-supplement, maar langzaam komt er ook interesse in de toepassing ervan bij dieren — inclusief honingbijen. De reden? Spirulina bevat hoogwaardige voedingscomponenten en deze kunnen mogelijk tekorten in kunstmatige of in de natuur aanwezige voedingstoffen compenseren, vooral in tijden waarin natuurlijke voeding schaars is. Geohoney Blog
Bijen hebben voor hun overleving naast energie (suikers) ook eiwitten, vetzuren, vitaminen en mineralen nodig. Deze halen ze normaal gesproken uit stuifmeel/pollen. Echter, door uniforme landbouw, habitatverlies en klimaatverandering ontbreekt het vaak aan diverse en continue pollenbronnen. Dit leidt tot voedingsstress, wat direct de gezondheid van bijenkolonies ondermijnt. Blog Véto-pharma
2. Onderzoek naar spirulina-supplementatie bij honingbijen
2.1 Verbeterde levensduur en immuniteit
Een van de meest significante recente studies naar microalgen als bijenvoedsel betreft een experiment waarbij bijen werden gevoerd met een basisvoedingsdieet met en zonder toevoeging van spirulina en andere microalgen. Uit deze studie bleek dat:
- Bijen die spirulina kregen, een overtuigende langere levensduur vertoonden dan bijen op het basisdieet; en
- Spirulina-gevoede bijen hadden een grotere aanwezigheid van immuniteitsgerelateerde genen en een betere capaciteit om bacteriën, zoals E. coli, te neutraliseren. ScienceDirect
Deze resultaten suggereren dat spirulina niet simpelweg een bron van extra voedingsstoffen is, maar mogelijk ook kan helpen het immuunsysteem van bijen te versterken — iets wat essentieel is in een tijd waarin onze bijen onder druk staan door pathogenen zoals bacteriën, virussen en microsporidia.
2.2 Uitkomsten van voedingsfysiologische studies
Daarnaast tonen andere studies aan dat voeding aangevuld met spirulina:
- beter wordt geconsumeerd en verteerd door bijen dan sommige traditionele eiwitbronnen zoals soja en biergist, wat duidt op een goede palatabiliteit; en
- in sommige gevallen bijdraagt aan hogere lichaamsvetten en ontwikkeling van belangrijke klieren, wat een indicator kan zijn voor betere algehele gezondheid. MDPI
Hoewel sommige fysiologische parameters (zoals vitellogenine in één studie) niet altijd statistisch significant toenamen, is het opvallend dat spirulina-gevoerde bijen vaak hogere waarden laten zien op belangrijke gezondheidsindicatoren — bijvoorbeeld abdominale lipiden en klierontwikkeling. MDPI
3. Hoe werkt spirulina in bijenvoeding — en wat zijn spirulina-patties precies?
“Patties” zijn plakken voederdeeg gemaakt van verschillende ingrediënten. Vaak zit er een grote hoeveelheid suikers in verwerkt en daarnaast eiwitrijke componenten als (getoast) sojameel, biergist, melkeiwit, probiotica en vitaminen en mineralen. De patties zijn te koop bij imkerwinkels en zijn vaak schreeuwend duur terwijl er vaak maar een minimale hoeveelheid waardevolle ingrediënten in zitten. De exacte hoeveelheden worden meestal niet vermeld en dat zal waaarschijnlijk niet per ongeluk zo zijn… Een uitstekende reden om de “patties” zelf te gaan maken. Een stuk goedkoper en je weet precies wat je aan je bijen voert! De meeste stoffen die je nodig hebt kun je voor een fractie van de prijs bij een hengelsportwinkel kopen. Vissers maken er “Boilies” van. Recepten voor “Patties” zijn er genoeg te vinden.
3.1 Basis van bijenvoeding
Imkers voeren bijen vaak kunstmatige voeding in perioden van tekorten: bijvoorbeeld in de lente voordat voldoende stuifmeel/pollen beschikbaar is, of in warme periodes in een omgeving met monoflorale landbouw. (weinig divers pollen zoals mais, aardappels en uien). Klassieke voedermiddelen die imkers veel gebruiken zijn:
- Suikersiroop – geeft energie;
- Proteïnesupplementen of pollenvervangers, vaak op basis van sojabonenmeel of biergist– geven essentiële eiwitten en aminozuren;
- Eiwitpatty’s / patties – een mengsel van bovengenoemde suikers, eiwitten, vetten en vaak ook aanvullingen zoals probiotica en zouten.
3.2 Spirulina in patties verwerken
Spirulina kan worden verwerkt in patties (platte, afgeronde schijf) als poeder of microalgenextract, gecombineerd met de standaard basisingrediënten:
- Suiker of sojazetmeel voor cohesie;
- Bijenbrood-achtige eiwitbronnen;
- Spirulina-poeder in percentages die variëren (bijv. 5–20% van het totale gewicht, afhankelijk van receptuur en doelstelling). dergipark.org.tr
Het idee is dat spirulina niet alleen extra voedingswaarden levert, maar ook actieve bioactieve stoffen kan bieden die de gezondheid ondersteunen.
4. Wat zeggen de resultaten van spirulina-pattie-experimenten?
Onderzoek wijst uit dat honingbijen die worden gevoerd met Spirulina daadwerkelijk profiteren van gezondheidsvoordelen. ze worden fysiek sterker, de afweer tegen ziekten neemt toe en ze kunnen hun broed beter van hoogwaardige voeding voorzien omdat hun voedselsap klieren beter werken! Hieronder een overzicht van wat recente experimenten hebben laten zien:
4.1 Consumptie en voorkeur
In studies bleek dat bijen vaker en meer aten van patties waarin spirulina was verwerkt in vergelijking met sommige andere eiwitbronnen. Dit suggereert dat zij deze voeding bereidwillig consumeren. MDPI
4.2 Fysiologische effecten
Bijen die spirulina-verrijkte voeding kregen hebben in trials:
- Meer opslagvetten — wat belangrijk is voor energie en immuniteit;
- Betere ontwikkeling van hypopharyngeale klieren — deze voedersapklieren zijn essentieel voor het maken van voeders zoals koninginnegelei en larvenvoeding;
- Mogelijk meer aanwezigheid van essentiële eiwitten (kunnen de bijen niet zelf maken) zoals vitellogenine, alhoewel dit niet altijd statistisch significant was. MDPI
4.3 Immuunrespons en ziekteweerstand
Één van de kernpunten van het bovengenoemde onderzoek was dat spirulina-gevoede bijen een hogere aanwezigheid van antimicrobiële peptides toonden en beter in staat waren bacteriën te bestrijden na kunstmatige infectie. Dit duidt op een verbeterde immuuncompetentie-afweerreactie — wat een enorme potentiële impact kan hebben op algehele gezondheid van een bijenkolonie ScienceDirect
5. Praktische richtlijnen voor imkers
Als imker die spirulina wil integreren in bijenvoeding, zijn hier enkele stappen en overwegingen:
5.1 Receptuur en dosering
- Begin klein: voeg 5–15% spirulina toe aan je normale patty-receptuur en observeer consumptie en kolonieontwikkeling.
- Gebruik biologisch gekweekte spirulina van hoge kwaliteit om contaminatie te vermijden (spirulina kan anders andere cyanobacteriën bevatten die toxines produceren — al ontstaan deze in commerciële spirulina doorgaans niet). Wikipedia
5.2 Timing van voeren
- Vroege voorjaar en late winter — wanneer pollen schaars zijn en kolonie-opbouw plaatsvindt.
- Zomerbloei-pauzes — periodes met weinig bloeiende planten. (June Gap)
- Voor overwintering in het najaar— om de bijen extra voedingsstoffen te geven voorafgaand aan rustperioden.
5.3 Combineren met andere supplementen
Spirulina werkt blijkbaar goed als deel van een bredere voedermix; combineer het daarom met andere kwalitatieve eiwitbronnen en feed additieven zoals vitamines, mineralen of prebiotica indien gewenst.
6. Mogelijke uitdagingen en kanttekeningen
Hoewel spirulina vooralsnog veelbelovend lijkt, zijn er enkele zaken waar je rekening mee moet houden:
6.1 Wisselende onderzoeksresultaten
Niet alle studies laten voor elk criterium overduidelijk verbeteringen zien, en sommige traditionele proteïnebronnen (vooral natuurlijke pollen) blijven superieur als natuurlijke basisvoeding. Frontiers
6.2 Kwaliteit van spirulina
Niet alle spirulina-producten zijn gelijk. Verontreinigingen met andere cyanobacteriën kunnen theoretisch toxines bevatten — alhoewel dit vooral een zorg is bij menselijk gebruik, is het goed om kwalitatief hoogwaardige spirulina te kiezen. Wikipedia
6.3 Kosten-nutrient balans
Spirulina is niet héél goedkoop, dus imkers moeten een goede afweging maken tussen potentiële gezondheidswinst en de kosten die ze daarvoor willen maken.
7. Conclusie: is spirulina de toekomst van bijenvoeding?
De eerste onderzoeksresultaten zijn veelbelovend: het toevoegen van spirulina aan bijenvoeding — vooral in de vorm van patties — kan de gezondheid van honingbijen ondersteunen. Dit gebeurt door:
- verlengde levensduur,
- verhoogde immuniteit en afweer,
- betere consumptie dan andere voedingsmiddelen en fysiologische ondersteuning.
Terwijl traditioneel voer zoals pollen en normale patties essentieel blijft, kan spirulina een waardevolle supplementaire component zijn voor imkers die de gezondheid en weerbaarheid van hun kolonies willen optimaliseren.
Zoals met alle voedingsveranderingen geldt echter: observeer, documenteer en evalueer wat het beste werkt voor jouw bijen in jouw lokale omstandigheden. Door gebruik te maken van wetenschappelijk onderbouwde voeding kunnen we de veerkracht van honingbijen waarschijnlijk verbeteren — wat niet alleen goed is voor de bijen zelf, maar ook voor ecologie en landbouw. ScienceDirect