Oxaalzuur in de winter: druppelen of verdampen?

Quality Queens · imkerkennis

Oxaalzuur in de winter. Druppelen of verdampen?

Eén behandeling, op het goede moment, en je volk start schoon in het voorjaar. Hier lees je wanneer je behandelt, hoeveel je gebruikt, wat in Nederland mag, en of druppelen of verdampen het beste bij jou past.

1×per winter, per generatie winterbijen
0werking op mijten onder gesloten broed
3 wkblijven de mijten na de behandeling vallen
01

Hoe oxaalzuur werkt

Oxaalzuur is een natuurlijk zuur dat ook in rabarber, spinazie en honing voorkomt. Het werkt als contactmiddel: de mijten die óp de bijen zitten, gaan eraan dood. Mijten die zich onder een broeddekseltje vermenigvuldigen, merken er niets van.

Daarom is de winter het moment. Een broedloos volk heeft al zijn mijten op de bijen zitten, en dan haalt één goede behandeling er ruim negen op de tien weg.

OP DE BIJ: OXAALZUUR WERKT ONDER HET DEKSEL: GEEN EFFECT

Links: mijten op de bijen vallen dood op de bodem. Rechts: onder een gesloten broeddekseltje zijn ze onbereikbaar. Daarom moet het volk broedloos zijn.

02

Het goede moment

In Nederland zijn de meeste volken eind november tot eind december broedloos, na een paar weken echte kou. Een zachte winter schuift dat op: soms is er dan in december nog een klein broednest.

  • Broedloos. Na een periode van ongeveer drie weken vorst of koud weer is het volk meestal broedloos. Twijfel je, kijk dan in de bodemlade: lichte wasschilfers in strepen (de “broeddekseltjes”) betekenen dat er nog broed uitloopt.
  • Druppelen bij buitentemperaturen tussen −15 °C en 5 °C, als de bijen in een compacte tros zitten.
  • Verdampen bij 2 tot 10 °C.
  • Eén keer. Behandel elke generatie winterbijen maar één keer. Een tweede keer druppelen in dezelfde winter kost bijen en soms de koningin.

Tip: leg een week voor en drie weken na de behandeling een geoliede bodemlade in. Zo zie je hoeveel mijten er vallen, en of de behandeling werkte. Meer over tellen in Varroa, het hele verhaal.

03

Wat mag in Nederland?

Voor varroabestrijding mag je alleen geregistreerde diergeneesmiddelen gebruiken, volgens de bijsluiter. Voor oxaalzuur zijn dat onder meer:

MiddelDruppelenVerdampenSproeien
Oxuvar 5,7%
Concentraat, met suiker aanmaken tot 3,5%-oplossing
JaNeeJa (broedloze volken, kunstzwermen)
Varroxal 0,71 g/g
Poeder in zakjes van 2 g
JaJaJa
Oxybee, VarroMed, Dany’s BienenWohl
Kant-en-klare oplossingen, deels met andere zuren
JaNee–

Verdampen mag in Nederland alleen met een middel dat daarvoor is toegelaten, zoals Varroxal. Losse oxaalzuur uit een laboratoriumwinkel is geen diergeneesmiddel en mag je niet voor je bijen gebruiken. Kijk bij twijfel altijd naar de actuele bijsluiter in de Diergeneesmiddeleninformatiebank.

04

Druppelen of verdampen?

Beide methodes werken goed als het volk broedloos is. Het verschil zit in hoe je werkt, wat je nodig hebt en hoe het volk het verdraagt.

Eenvoudig en goedkoop

Druppelen

  • Lauwe oplossing met een spuit tussen de raten, op elke straat met bijen.
  • Alleen een spuit nodig, geen stroom.
  • De kast moet even open; de bijen worden nat van de suikeroplossing.
  • Maximaal één keer per winter.
12V
Droog en rustig

Verdampen

  • Een verdamper verhit het poeder onder in de kast; de damp slaat neer als fijne kristallen op bijen en raten.
  • Kast blijft dicht, de bijen worden niet nat.
  • Je hebt een verdamper en een accu nodig, en een FFP3-masker.
  • In Nederland alleen met een daarvoor toegelaten middel, zoals Varroxal.
DruppelenVerdampen
Temperatuur−15 °C tot 5 °C2 tot 10 °C
DoseringPer straat bijen, max. 50 ml per volk1 zakje (2 g) per volk
Kast open?Ja, kortNee, via vlieggat of onderkant
HerhalenNeeAlleen bij zware restbesmetting, na 2 weken
BeschermingHandschoenen, bril, minstens FFP2Handschoenen, bril, FFP3
InvesteringEen spuitVerdamper en accu
05

Rekenhulp: hoeveel druppel je?

Bij druppelen hangt de dosering af van het aantal straten met bijen en de grootte van je raten. Tel van bovenaf de straten waar bijen tussen zitten.

Middel
Raatmaat
7
4
35–42 ml per volk

Gebaseerd op de bijsluiters voor West- en Midden-Europa: 3–4 ml per straat bij kleine raten, 5–6 ml bij grote raten, maximaal 50 ml per volk. Bij twee broedbakken: eerst de onderste, dan de bovenste. Volg altijd de bijsluiter van je eigen middel.

06

Druppelen, stap voor stap

  1. Maak de oplossing aan

    Los de suiker op in het Oxuvar-concentraat, of het Varroxal-poeder in suikerstroop van 30 tot 35 °C. Maak alleen aan wat je die dag gebruikt.

  2. Op lichaamstemperatuur

    Zet de fles in een bak lauw water, zodat de oplossing ongeveer 30 °C is. Koude vloeistof op de tros kost de bijen warmte.

  3. Kast open, straten tellen

    Haal de dekplank eraf en tel de straten waar bijen tussen zitten. Werk rustig en snel.

  4. Druppel per straat

    Druppel met een spuit de dosis langzaam over de bijen in elke straat, niet op de toplatten. Straten zonder bijen sla je over.

  5. Dicht en noteren

    Leg de dekplank terug, noteer datum en middel, en schuif de bodemlade in om de mijtenval te volgen.

07

Veilig werken

Oxaalzuur is sterk zuur. Het irriteert huid, ogen en luchtwegen, en de damp bij verdampen is ronduit gevaarlijk als je hem inademt.

HandschoenenZuurbestendig, geen leren imkerhandschoenen.
VeiligheidsbrilEen spatje in je oog is pijnlijk.
MaskerMinstens FFP2 bij druppelen, FFP3 bij verdampen.
Wind in je rugBij verdampen altijd bovenwinds staan, omstanders op afstand.
08

Veelgemaakte fouten

Behandelen met broedBij een zachte winter zit er soms nog broed. Dan blijft een groot deel van de mijten buiten schot.
Twee keer druppelenEen tweede druppelbehandeling in dezelfde winter verzwakt het volk en kan de koningin kosten.
Koude oplossingRechtstreeks uit de schuur op de tros: de bijen moeten dat opwarmen.
Te veel bij een klein volkTel de straten. Een klein volk met vijf straten krijgt veel minder dan een sterk volk.
Niet nakijkenZonder bodemlade weet je niet of het werkte. Een hoge val na drie weken betekent: volgend jaar eerder en beter in de zomer behandelen.
Zonder masker verdampenOxaalzuurdamp in je longen is schadelijk. Altijd FFP3 en wind in je rug.
09

Samengevat

  1. Oxaalzuur doodt alleen mijten op de bijen. Behandel dus als het volk broedloos is, meestal eind november tot eind december.

  2. Eén keer per winter. Niet herhalen bij druppelen.

  3. Druppelen: 5–6 ml per straat bij grote raten, 3–4 ml bij kleine, nooit meer dan 50 ml per volk.

  4. Verdampen: in Nederland alleen met een toegelaten middel zoals Varroxal, met FFP3-masker.

  5. Volg de mijtenval drie weken met een bodemlade. Zo weet je of het gewerkt heeft.

Ook goed om te lezen: Varroa, het hele verhaal, VSH en hygiënisch gedrag en Volk dood? Lees de sporen.

Bronnen

  1. Diergeneesmiddeleninformatiebank. Samenvatting van de productkenmerken Oxuvar 5,7%. geneesmiddeleninformatiebank.nl
  2. Diergeneesmiddeleninformatiebank. Samenvatting van de productkenmerken Varroxal 0,71 g/g bijenkastpoeder. geneesmiddeleninformatiebank.nl

© 2026 Quality Queens · qualityqueens.nl. Tekst, tekeningen en interactieve onderdelen zijn eigendom van Quality Queens en mogen niet zonder toestemming worden overgenomen. Delen met een link is van harte welkom.

Zet me op de wachtlijst Zodra dit weer leverbaar is, krijg je van ons een mail. Laat hieronder je e-mailadres achter.